
Quí vị phụ huynh và các em thiếu niên thân mến,
Có một tác phẩm nổi tiếng mang tên “Yes or No – Những quyết định thay đổi số phận” của nhà văn Spencer Johnson đã kể về hành trình của một thanh niên đi tìm bí quyết của sự thành công và hạnh phúc.
Cậu thanh niên ấy luôn trăn trở: “Tại sao mình làm gì cũng chẳng nên thân? Mình phải làm sao đây? Làm sao để có thể thành công và hạnh phúc như những người khác?”.
Một ngày, đang lúc buồn chán và không biết làm gì để thoát khỏi những suy nghĩ tiêu cực, cậu tình cờ được mời tham gia vào một hành trình thú vị, rằng chàng sẽ đi thám hiểm một vùng đất mới, đó là một khu rừng hoang vu, nguy hiểm, hoang sơ chưa có mấy ai đặt chân tới.
Cậu thanh niên rất hào hứng, em thức dậy từ sáng sớm để chuẩn bị lên đường. Tuy nhiên, đi được một lúc xa rồi thì cậu phát hiện ra là mình quên không mang theo tấm bản đồ. Cậu định quay về nhà lấy những lại sợ lỡ thời gian nên cậu đành tiếp tục bước tiếp. Thế rồi cậu đã bị lạc đường.
Trong nơi rừng rậm nguy hiểm đó, cậu rất ân hận, tự trách mình: “ Giá mình lên kế hoạch, chuẩn bị kỹ càng cho chuyến đi, giá mình mang theo tấm bản đồ, hoặc ít nhất cũng quyết định trở về lấy nó khi phát hiện ra mình đã quên, thì có lẽ mọi việc đã trở nên tốt đẹp hơn”.
Thật đáng tiếc cho cậu thanh niên này đúng không? Đó cũng là lý do vì sao cậu đã không thể thành công và hạnh phúc trong đời thực của mình.
Chìa khóa dẫn mỗi người đến với sự thành công là một đời sống được định hướng trong những mục đích cụ thể. Một kế hoạch cho cuộc đời sẽ luôn là yếu tố quan trọng để mỗi bạn trẻ có một lộ trình và đường đi cụ thể rõ ràng cho cuộc sống. Một cuộc đời không được định hướng sẽ dẫn đến những suy nghĩ lệch lạc và một cuộc sống mất định hướng. Một tầm nhìn hạn chế sẽ khiến con người trở nên ích kỷ.
Khi không biết chính mình, chúng ta sẽ dẫn đến việc đánh mất chính mình. Khi một cuộc đời không được hoạch đi những đường đi đúng đắn, sẽ dẫn đến một lối sống thiếu định hướng, đánh mất cơ hội thành công, chỉ biết hưởng thụ với lối sống lệch lạc. Đó cũng chính là những điều đang diễn ra rất phổ biến trong giới trẻ hôm nay.
Điều gì sẽ xảy ra cho một cậu thanh niên chỉ biết hưởng thụ những thú vui hiện tại mà quên đi cả một tương lai phía trước. Chỉ biết lấy cái phụ làm cái chính cho cuộc sống mình, không thích học hành, làm việc, nhưng lại rất ham hiểu những thú vui tiêu khiển như game, bar, tiệc tục, nhậu nhẹt, quan hệ bừa bãi, vui chơi… Giành thời gian cả ngày trên chiếc điện thoại và ngủ vùi trong chăn? Để rồi sau đó lại than thở cuộc sống mình sao tẻ nhạt thế?
Đơn giản là bởi vì mình chẳng biết thực sự mình muốn gì, bỏ phí tuổi trẻ, cơ hội và khoảng thời gian quí báu nhất cuộc đời vào những điều lệch lạc như vậy thì rồi cuộc đời em sẽ đi về đâu? Đó cũng là lý do vì sao tỉ lệ phạm tội, thậm chí tự kết liễu cuộc đời mình ở lứa tuổi thiếu niên lại gia tăng đến như vậy.
Cuộc sống không có định hướng là định hướng đi đến đường cụt, cuộc đời không có kế hoạch cho chính mình là có kế hoạch cho sự thất bại, là làm thuê cho kế hoạch của người khác”

Là người làm cha mẹ ai trong chúng ta cũng yêu con cái mình. Tuy nhiên phần lớn chúng ta lại định nghĩa sự hy sinh, lo cho con giới hạn trong khía cạnh vật chất, chúng ta vất vả kiếm tiền, về nhà làm thêm việc nhà thay con để cho chúng học, mệt quá thì cằn nhằn, la lối vài câu rồi lên giường ngủ để ngày mai con phải cày tiếp. Cứ thế ngày này qua ngày khác, con cái chúng ta có nhiều đồ ăn mà nghèo thiếu đời sống tinh thần, bế tắc, chán nản, áp lực, mệt mỏi không biết nói cùng ai.
Chúng ta tự nhủ: Nó vẫn ở trong nhà, như vậy là vẫn ổn, ốm đã có bác sĩ, và rồi một ngày thì nhận ra con không còn như ngày xưa nữa, khủng hoảng tinh thần, nổi loạn, cãi lại, ham chơi, nghiện game, học hành sa sút, ngang bướng, cứng cỏi, chúng ta đau đầu, than vãn, hãy thậm chí tìm cách để cải thiện tình hình.
Nếu may mắn yên ả được vài hôm, chúng ta lại yên tâm đi làm tiếp, lại rơi vào vòng xoay cuộc đời như cũ, và rồi một ngày, chúng ta giật mình để tâm đến nó, thì mọi thứ dường như đã quá muộn.
Khi có con lứa tuổi dậy thì, có lẽ cha mẹ sẽ bối rối, lo lắng với nhiều câu hỏi tại sao lắm. Tại sao nó lại cư xử lạ vậy, tại sao hôm qua thì vui vẻ mà hôm nay thì nhăn nhó, khó chịu thế kia. Tại sao không vâng lời, tại sao lại ăn mặc kiểu đó…
Dậy thì được gọi là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con sang người lớn, không dậy thì thì không trưởng thành được, dậy thì lại chính là thời kỳ quá độ chuyển giao, trẻ con chưa qua mà người lớn cũng chưa tới.
Và con không chỉ thay đổi về mặt thế chất, những ngay cả khía canh tâm sinh lý, dưới tác động của hormoon dậy thì, các giao động trong thần kinh của các em rất mạnh, do đó các em dễ mất kiểm soát trong hành vi của mình.
Về mặt tâm lý, thì tuổi mới lớn hay còn gọi là tuổi dậy thì thường có những rối loạn cảm xúc, nhìn cuộc sống thiếu thực tế, dễ tự ái, muốn khẳng định bản thân, nhìn vấn đề nhỏ dễ biến thành to, vậy nên khi có những khủng hoảng trong cảm xúc, những vấp váp đầu đời thì dễ trở nên tiêu cực do chưa có kinh nghiệm sống, chưa có kỹ năng ứng phó.
Dưới góc độ quan hệ xã hội, thì đây là lúc các em phải đối diện với tương lai, học hành và nhiều áp lực nhất. Các em cảm thấy mình cần phải là một người lớn, muốn chứng tỏ sự trưởng thành của mình trong khi bên ngoài thì lại hoàn toàn thiếu kỹ năng tổ chức cuộc sống, xác định hướng đi cuộc đời, thiếu kỹ năng giao tiếp, nên không biết chia sẻ, dễ thu mình lại trong góc riêng, xử lý áp lực cách tiêu cực.

Nếu những cha mẹ không nhạy bén với cảm xúc của con, hoặc quá bận rộn, thì thường xuất hiện một khoảng cách, một lỗ hổng trong kết nối tình cảm giữa cha mẹ với con cái vào giai đoạn này. Cha mẹ không hiểu con, con không hiểu cha mẹ, xung đột trong mối quan hệ gia đình thường là vấn đề phổ biến trong mỗi gia đình có con ở tuổi thiếu niên.
Các em cần phải biết mình là người có giá trị, tôi là ai, và tôi sẽ như thế nào trong tương lai, Hạnh phúc là gì? Tiền bạc có ý nghĩa thế nào cho cuộc sống? Làm sao để tìm được hướng đi cuộc đời cách đúng đắn, làm sao để biết cách xây dựng mối quan hệ, biết đối diện với khủng hoảng cuộc sống cách tích cực, biết nhận diện giá trị bản thân, hoạch định tương lai, xây dựng giá trị niềm tin đúng đắn, hiểu chính mình, cảm xúc của mình, khám phá ân tứ, năng lực bản thân để phát triển và thành công….
Tất cả những điều trên lại hầu hết các em không được học khi ngồi trên ghế nhà trường, nếu không có sự giúp đỡ từ cha mẹ, các em hoàn toàn thiếu những kỹ năng này, không được trang bị, và bế tắc, trở lên lạc lỗi giữa cuộc đời, đánh mất mục tiêu, ý nghĩa cuộc sống là điều dễ hiểu.
Vậy đâu sẽ là giải pháp cho các em?
Đó cũng chính là sự trăn trở của cá nhân tôi trong hai lần đối diện với hai con trai ở tuổi thiếu niên. Con cái chúng ta không chỉ cần được chu cấp đầy đủ về vật chất, chúng còn cần được dậy dỗ, được định hướng để sẵn sàng cho ngày ra khỏi tổ, sải bước tung cánh giữa đời.
Có bước được lên đỉnh thành công hay chỉ quanh quẩn sống đời làm thuê cực khổ để kiểm miếng ăn qua ngày hay không, phụ thuộc nhiều lắm vào việc chúng được trang bị những gì trong gia đoạn phát triển nhận thức bản thân này. Sau đây là chủ đề và 52 bài học quan trọng nhằm trang bị các kỹ năng cần thiết cho các em trong lứa tuổi thanh thiếu niên, giai đoạn cần nhất để định hướng cuộc sống.
Trọn bộ Teen Coach là những chắt lọc của tôi trong nhiều ngày tháng qua trải nghiệm trên cương vị người mẹ của hai cậu con trai tuổi teen, cũng như trên cương vị một thạc sĩ tâm lý với rất nhiều khách hàng gồm cha mẹ và các bạn trẻ tuổi teen qua các khóa hội thảo, buổi tư vấn riêng với hoàn cảnh mỗi gia đình khác nhau.
Qua các trải nghiệm của cuộc sống và nghề, tôi gói gọn lại những kỹ năng cơ bản các con chúng ta ở độ tuổi này cần và rất cần phải có thành bộ giáo trình định hướng gồm có các khía cạnh sau:

Các bậc phụ huynh thân mến, nếu quí vị muốn con cái mình thành công, hãy giúp con được định hướng từ bên trong để khám phá bản thân, điều con có thể làm tốt nhất, sau đó xác định được mục tiêu và thiết lập kế hoạch để biến ước mơ thành hiện thực.
Tuy nhiên thành công không được định nghĩa là có rất nhiều tiền. Vì bản thân tiền bạc sẽ chẳng bao giờ có thể tạo ra hạnh phúc hay khiến con người hạnh phúc hơn. Tiền là phương tiện của người thông minh, chứ không phải là mục tiêu của người đó.
Mọi kỹ năng sống không chỉ giúp trẻ thành công trong sự nghiệp tương lai, mà còn mang ý nghĩa sâu xa hơn nữa đó là giúp con hiểu biết để sống cuộc đời hạnh phúc, có ý nghĩa, có giá trị, đem đến những ảnh hưởng tốt đẹp trên nhiều người.
Qua các bài học, quí vị sẽ đi cùng con để lên kế hoạch với những hành động cụ thể, giúp con có một môi trường cởi mở để chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ của mình. Phá vớ những những niềm tin hạn chế, những cản trở của con.
Vậy nên, nếu muốn tiến xa hãy học cách nhìn xa.
Sara Imas, một người mẹ Do Thái, tác giả của cuốn sách giáo dục “Vô cùng tàn nhẫn vô cùng yêu thương”, cũng là người đã nuôi dạy thành công 3 người con của mình đã chia sẻ lý do vì sao bà đã thay đổi cách giáo dục của mình:
“Khi mới di dân về Israel, tôi cũng giống như các bà mẹ Trung Quốc khác là nơi tôi từng sống, hầu hạ con cái từng li từng tí, yêu cầu duy nhất của tôi là: Chỉ cần các con đỗ đại học thì thế nào cũng được. Hiện giờ vẫn có rất nhiều phụ huynh cũng nghĩ như tôi hồi ấy, nhưng có một số phụ huynh đã nhìn ra vấn đề: Một ngày nào đó khi con cái bước ra ngoài xã hội, việc thiếu kỹ năng sinh tồn từ thuở nhỏ sẽ ảnh hưởng tới công việc, sự nghiệp và cả cuộc sống hôn nhân sau này của chúng.
Thế rồi, lời phê bình thẳng thắn của chị hàng xóm người Do Thái như một que diêm vụt cháy làm tôi bừng tỉnh, chị nói: “Đừng mang phương pháp giáo dục lạc hậu của em đến Israel, đừng cho rằng em đẻ ra con thì biết cách nuôi con, gà mái còn biết đẻ con nữa là, nuôi con lại là việc khác!”
Và rồi sau này, Sara Imas đã nhận ra: Mỗi bậc cha mẹ đều kỳ vọng con mình thành tài, đều tích cực yêu thương con, song lớn lên mỗi đứa trẻ lại có một tương lai khác nhau. Có trẻ tài năng xuất chúng, có trẻ vô cùng tầm thường, tại sao lại có sự khác biệt lớn như vậy? Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt ấy chỉ đơn giản là gia đình có chọn cách yêu con khoa học hay không, có ngăn chặn thất bại hay không.

Có lẽ ai trong chúng ta cũng biết hoặc đã từng nghe về sự thành công của người Do Thái. Trong bí mật thành công của dân tộc này, có 2 điều luôn được nhắc đến đó là niềm tin và cách giáo dục. Trên thực tế, cha mẹ Do Thái không chú tâm quá nhiều đến việc để lại của cải vật chất cho con, nhưng họ đặc biệt quan tâm đến việc truyền lại tố chất và kỹ năng sống cho con cháu mình, những thứ đó còn giá trị hơn tiền bạc.
Được ảnh hưởng niềm tin qua sự dạy dỗ đến từ Kinh Thánh, họ tin rằng mục đích cao nhất của con người là khám phá ra ý nghĩa của đời sống mình qua sự sáng tạo chứ không chỉ là kiếm tiền. Tiền bạc và sự giàu có chỉ đơn giản là phước hạnh Chúa ban cho qua các lao động sáng tạo chứ không phải mục đích mà họ theo đuổi.
Họ dạy con cái họ về một người muốn thành công cần phải có niềm tin đúng, thái độ sống đúng đắn, và các kỹ năng sống khác như kỹ năng sinh tồn, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng giao tiếp, như kỹ năng quản lý tài sản, kỹ năng vượt khó, kỹ năng tổ chức và quản lý cuộc đời. …Những giá trị ấy không đến từ sự kế thừa mà đến từ phương pháp giáo dục.
Và rồi cũng như Sara Imas, các bậc cha mẹ Do Thái đã quyết định đổi mới suy nghĩ để nuôi dạy con thành công.
…. Còn quí vị thì sao?
Sau đây là Khóa học cho sự phát triển trọn vẹn trong 1 năm, với chủ đề và 52 bài học quan trọng nhằm trang bị các kỹ năng cần thiết cho các em trong lứa tuổi thanh thiếu niên, giai đoạn cần nhất để định hướng cuộc sống. Mỗi khóa học của tôi đều bao gồm các bài học với các chủ để thiết thực và các bài tập, tư vấn sau đó.
Qua các trải nghiệm của cuộc sống và nghề, tôi gói gọn lại những kỹ năng cơ bản các con chúng ta ở độ tuổi này cần và rất cần phải có thành bộ giáo trình định hướng gồm có các khía cạnh sau:

CHƯƠNG TRÌNH COACHING CHO TUỔI THIẾU NIÊN TRONG 1 NĂM
Tháng 1: Xây Dựng Các Trụ Cột Nhân Cách gồm 4 tuần:
- Xây dựng Lòng Tự Trọng.
- Xây dựng Tính Liêm Chính.
- Xây dựng Sự Tự Tin.
- Xây dựng Lối Sống Có Trách Nhiệm.
Tháng 2: Xây Dựng Quan Điểm Sống Đúng Đắn gồm 4 tuần:
- Xây dựng Quan Điểm Sống Đúng.
- Nhận Biết Thứ Tự Ưu Tiên Của Cuộc Sống.
- Nhận Diện Mong Muốn, Nhu Cầu Thật Sự Của Bản Thân.
- Ý Nghĩa Thật Của Thành Công Và Thất Bại.
Tháng 3: Khám Phá Chính Mình gồm 4 tuần:
- Khám Phá Tính Cách Của Bạn.
- Khám Phá Xu Hướng Nghề Nghiệp Qua Năng Lực Tư Duy.
- Khám Phá Điểm Mạnh, Điểm Yếu Qua bản phân tích SWOT
- Khám Phá Trí Tuệ Cảm Xúc Cá Nhân.
Tháng 4: Những Vấn Đề Cảm Xúc Tuổi Teen gồm 4 tuần:
- Dậy Thì Và Những Biến Đổi Cơ Thể.
- Biến Động Tâm Lý Và Những Áp Lực Của Tuổi Teen.
- Teen Và Cảm xúc – Tình Yêu – Tình Dục
- Teen Và Những Lệch Lạc Trong Nhận Thức Giới Tính
Tháng 5: Thành Công Trong Học Tập gồm 4 tuần:
- Tuổi Trẻ và Đường Công Danh.
- Xác định Lộ Trình Nghề Nghiệp Cho Mục Tiêu Học Tập
- Phương Pháp Học Tập Hiệu Quả.
- Rèn Luyện Tư Duy Học Tập Thành Công.
Tháng 6: Tài Chính Và Nghề Nghiệp gồm 4 tuần:
- Tư Duy Tiền Bạc của người Thành Đạt.
- Những Nguyên Tắc quản lý Tài Chính Thành Công.
- Lập Mục Tiêu Phát Triển Sự Nghiệp.
- Tập Thiết Kế Dự Án Mô Hình Kinh Doanh
Tháng 7: Gia Đình Và Các Mối Quan Hệ Trong Cuộc Sống gồm 4 tuần:
- Trân Trọng và Vun Đắp Hạnh Phúc.
- Hiểu Nỗi Lo của Người Làm Cha Mẹ.
- Ảnh Hưởng Tốt Xấu Từ Bạn Bè
- Cách Xây Dựng Mối Quan Hệ Hiệu Quả.
Tháng 8: Chăm Sóc Sức Khỏa Và Phát Triển Bản Thân gồm 4 tuần:
- Hiểu Cơ Thể Để Sống Khỏe.
- Dinh Dưỡng và Thể Dục.
- Tư Duy Tích Cực.
- Cách Tạo Động Lực Cho Bản Thân.
Tháng 9: Học Cách Chia Sẻ Và Đóng Góp Xã Hội gồm 4 tuần:
- Bạn Cho – Chìa Khóa Của Hạnh Phúc
- Phục Vụ – Chìa Khóa Để Được Tôn Trọng.
- Cống Hiến – Chìa Khóa Cho Cuộc Đời Có Ý Nghĩa.
- Lắng Nghe – Chìa Khóa Để Luôn Được Yêu Thương
Tháng 10: Khám Phá Sở Thích Và Tạo Niềm Vui Cuộc Sống gồm 4 tuần:
- Khám Phá và Phát Huy Sở Thích Của Tôi.
- Học Cách Giành Thời Gian Cho Bản Thân.
- Học Cách Luôn Có Niềm Vui Trong Cuộc Sống.
- Định Nghĩa Sống Thỏa Nguyện.
Tháng 11: Khám Phá Mục Đích Đời Sống gồm 4 tuần:
- Cách Quản Lý Thời Gian Cuộc Đời.
- Qui Tắc PERMA – Cân Bằng Cuộc Sống.
- Thiết Lập Mục Tiêu Cá Nhân Hàng Ngày
- Những Câu Hỏi Quan Trọng Nhất Đời Người.
Tháng 12: Đối Diện Khủng Hoảng Cuộc Sống gồm 4 tuần:
- Vì Sao Con Người Đau Khổ.
- Khủng Hoảng Bế Tắc Trên Đỉnh Thành Công.
- Mọi Điều Tôi Làm Có Mục Đích Gì?
- Tầm Quan Trọng Của Niềm Tin Trong Mỗi Người.
Trọn bộ Teen Coach trên đây là những chắt lọc của tôi trong nhiều ngày tháng, qua trải nghiệm trên cương vị người mẹ của hai cậu con trai tuổi teen, cũng như trên cương vị một thạc sĩ tâm lý với rất nhiều khách hàng gồm cha mẹ và các bạn trẻ tuổi teen qua các khóa hội thảo, buổi tư vấn riêng với hoàn cảnh mỗi gia đình khác nhau, tôi đúc kết được rằng: Cách đầu tư khôn ngoan nhất cho con cái là hãy đầu tư giúp con phát triển bản thân cách trọn vẹn.
Thân ái,
Hana Lê Hằng
Link đăng ký khảo sát tham vấn – trị liệu tâm lý 1:1 :
https://forms.gle/82NuP2N83wnNBwBv8
Link đăng ký tổ chức khóa học:

